Atom Nedir
Elementin kendi özelliğini taşıyan en küçük parçasına atom denir
atom
proton (+) yüklü
nötron (yüksüz) oluşturduğu bir çekirdek (p+n=nükleon)
ve onun etrafındaki yörüngelerde bulunan negatif yüklü elektron lardan oluşmaktadır
Çekirdekte farklı sayıda proton ve nötron olması durumu aynı elementin farklı nötron-proton kombinasyonlarının isimlendirilmesine neden olmuştur.
A ve Z nin farklı kombinasyonları nüklidleri oluşturur.
İsotop: Atom numarası ve kimyasal özellikleri aynı, kütle numarası farklı atomlar (11C6, 12C6, 13C6).
I 131, I125, I127, Ga-67, Ga-68,
İsobar: Kütle numarası aynı, atom numarası ve kimyasal özellikleri farklı atomlar.
Elektron yakalama, beta ve pozitron bozunumları izobarik dönüşümlerdir.
I127, Xe127, Te127
İsoton: Nötron sayısı aynı; atom numarası, kütle numarası ve kimyasal özellikleri farklı atomlar ( I131, Xe132, Cs133 hepsi 78 nötron içerir).
İsomer: Atom numarası ve kütle numarası aynı, uyarılmış (exite) ve uyarılmışlığı 10-12 sn den uzun nüklidler. (99mTc veya 87mSr). Yani enerji seviyeleri farklı atomlar.
Radyoaktivite, bir radyoaktif örnekte birim zamanda meydana gelen parçalanma sayısını ifade eder. Doğal bir olaydır.
kararsız elementler kararlı yapıya geçmeye çalışırken, sahip oldukları fazla enerjilerini çekirdeklerinden dışarı atarlar.
Atomları radyoaktivite özelliklerine göre
kararlı
kararsız
çekirdekler olarak iki kısma ayırabiliriz.
kararlı çekirdeklerde nötron ve proton sayısı eş yada yakındır.
Kararlı bir çekirdekte, proton ve nötronlar birbirlerine nükleer kuvvetlerle bağlıdır hiçbir parçacık çekirdek dışına kaçamaz.
Bu durumda çekirdek dengede kalacaktır.
Kararsız çekirdek
Nötron ve proton dengede değil
n / p oranı hafif izotoplarda 1 iken, ağır çekirdeklere doğru gidildikçe bu oran artmakta ve artık çekirdek kararlılığını kaybetmektedir.
Ağır çekirdekler sahip oldukları fazla enerjiden dolayı kararsızdırlar.
Enerji fazlalığından dolayı parçacıkları bir arada kalamaz ve fazla enerji parçaçık veya foton şeklinde dışarı atılır (disintegrasyon).
Disintegrasyon, atomdaki enerji düzeyi stabil hale gelene kadar proton ve/veya nötron sayılarının azalması yoluyla devam eder.
Kararsız olan atom çekirdekleri (radyoaktif ışın) radyasyon salınımı yoluyla daha dengeli hale gelirler.
Radyoaktif bozunma çekirdeğin sahip olduğu fazla enerjinin elementer partiküller (alfa, beta) ve elektromagnetik radyasyon (gama) şeklinde atılması durumudur.
Bir diğer ifadeyle, kararsız atomların fazla enerjilerini vererek daha kararlı atom haline dönüşmek için kendilerini yeniden düzenlemeleri işlemidir.
Radyoaktif bozunma olayında radyoaktif atomların sayısının yarıya inmesi için geçen zaman yarılanma süresi olarak ifade edilir ve herbir radyoaktif atom için bu süre farklıdır.
Radyoaktif bozunma
Radyoaktif bozunmaya uğrayan radyonüklidler iki tip radyasyon yayarlar
Yüklü partiküller
Ağır
Alfa
Proton
Dötoron
İyonize atom
Hafif
β – (beta)
β + (pozitron)
Elektromanyetik radyasyon (fotonlar oluşturur)
γ
X-ışını,
Ultraviole
RADYOAKTİVİTE VE ÇEKİRDEK AZALIMLARI (RADYASYON)
Radyasyonun iki önemli şekli,
1.Parçacık Radyasyon; elektron, proton gibi parçacıkların oluşturur.
2. Elektromagnetik Radyasyon; fotonlar oluşturur.
Radyasyon tipleri:
Radiant enerji (ısı)
Duyulabilir radyasyon ( Radyo, TV, Radar, GSM)
Görülebilir ışık
Elektromanyetik radyasyon X-ışını, gama ışını ve ultravioledir. Elektromanyetik radyasyon görülmez, duyulmaz, hissedilmez.
POZİTRON BOZUNUMU
Beta bozunumu ile aynıdır. Nükleustan salınan elektron artı yüklüdür. Genellikle hafif atomlarda olur.
127N ———– 126C + + + (antinötrino)
Pozitron madde etkileşimi:
Annihilasyon: Pozitronun ömrü 10-9 snden azdır. Bir saçılmış pozitron, zıt yönden gelen elektrona çarpınca kütle yok olur ve birbirine zıt iki 511 keV enerjide gama ışını saçılır. Kütle tamamen enerjiye dönüşür. 189F, 137N gibi
ELEKTROMAGNETİK RADYASYON
Elektrik dalgası > radyo dalgaları > mikrodalgalar > kızıl ötesi (infrared) > görülebilir ışık > mor ötesi (ultraviole) > X ışınları > gama ışınları
X ve γ ışınları iyonlaştırıcı radyasyon oluşturur.
0 Responses to “Nükleer Tıp”